blizna
problemy skórne

Wszystko o bliznach cz.1

Blizny to etap końcowy naprawy tkanek ssaków. W idealnym świecie proces rekonstrukcji kończył by się pojawieniem nowej tkanki, która pod względem zarówno estetyki jak i struktury przypomina zdrową skórę. Swoją drogą taki przywilej mają na przykład salamandry czy bezkręgowce a także embriony ssaków. Niestety u nas to wszystko trochę bardziej skomplikowane.

Blizny dla jednych to sentymentalna i miła podróż w przeszłość dla innych pamiątka po fatalnych przeżyciach. Potrafią szpecić ale też nadawać wyjątkowego charakteru, na przykład sznyt na policzku mężczyzny wcale nie sprawia, że wydaje się on mniej przystojny (poza Popkiem ;)). Znam wiele osób, które z powodu widocznych blizn nabawiły się fobii społecznych a makijaż maskujący to nieodłączny element ich porannej pielęgnacji. W psychologii istnieje pojęcie blizn psychicznych, czyli wspomnień po przeżyciach traumatycznych, które rzutują na całe życie. Nie inaczej może być z blizną na naszym ciele, która często jest niechcianą przypominajką o wieloletniej walce z trądzikiem, wypadku, poparzeniach czy operacji.

 

Jak tworzy się blizna

Blizna tworzy się z włóknistej tkanki łącznej w miejscu powstania urazu lub w efekcie gojenia się stanu zapalnego np. Trądziku.  Zanim dojdzie do wytworzenia blizny, skóra przechodzi przez kilka faz. Oto one:

Faza zapalna – trwa od 24h do 48h od momentu urazu. W tym czasie organizm aktywuje wszystkie możliwe procesy aby możliwie przyspieszyć proces gojenia. W tym celu naczynia włosowate zwiększają swoją przepuszczalność a w ranie tworzy się naturalny plaster ze skrzepu naszej krwi.

Czyszczenie – organizm wypuszcza komórki żerne aby oczyściły ranę z obumarłych komórek i drobnoustrojów. Ta faza trwa od 5 do 7 dni.

Gojenie – fibroblasty produkują kolagen, który “naprawia” miejsce urazu tworząc naturalny stelaż (W dojrzałej ranie nie obserwuje się obecności początkowych włókien elastynowych, co tłumaczy jędrność blizny i jednoczesny brak elastyczności). Powstaje nabłonek i rana zaczyna się obkurczać.

Remodeling – nasza blizna cały czas pracuje, stając się coraz mocniejsza i odporna na urazy. Dzieję się tak dlatego, że kolagen twardnieje a włókna elastynowe zaczynają zanikać. Po tygodniu od urazu świeża blizna osiąga 3 % wytrzymałości normalnej skóry a po trzech miesiącach około 80 %. Proces remodelingu trwa nawet 12 miesięcy ale niestety blizna nigdy nie będzie tak wytrzymała jak reszta skóry. Ciągłe wytwarzanie i degradacja kolagenu powoduje przebudowę dojrzałej macierzy rany na około 6 miesięcy po urazie. W tym momencie produkcja i degradacja równoważą się nawzajem i nie obserwuje się znaczących zmian w ilości kolagenu.
Faza przebudowy jest najbardziej odpowiedzialna za wewnętrzne  i międzyludzkie różnice w jakości blizn. Gojąca rana może stać się nieestetyczną blizną w tym okresie.

Prawidłowe gojenie się ran pooperacyjnych (Dziekuje Ania):

Prawidłowe gojenie rany
Prawidłowe gojenie rany

 

Warto wspomnieć, że niektóre okoliczności predysponują do powstania tak zwanej patologicznej blizny. Są to między innymi:

  • Wiek – najczęściej do patologii blizn dochodzi u ludzi między 10 a 50 rokiem życia. Im jest się starszym tym mniej jest w naszej skórze kolagenu, który nadmiernie produkowany prowadzi do przerostu blizny. Zauważcie,  że osoby starsze gorzej, wolniej się goją ale sama blizna zazwyczaj jest łagodna, płaska i jasna.
  • Miejsce powstania – mostek, uszy czy ramiona a także miejsca narażone na duże rozciąganie np. zgięcia łokciowe.
  • Cukrzyca – spowalnia proces gojenia się.
  • Nadwaga.
  • Geny …ach te geny. Skłonność do bliznowców  przekazywana jest jako cecha autosomalnie dominująca.
  • Cięcie – tu moi drodzy zatrzymam się na chwilę. Jeśli nasza blizna jest efektem cięcia operacyjnego/ zabiegowego istotnym jest przeprowadzenie odpowiedniego cięcia. W anatomii istnieje coś takiego jak linie Langera. Są to linie zmniejszonego napięcia skóry, które przebiegają prostopadle do długiej osi leżących pod skórą mięśni. Jeśli lekarz wykona cięcie wzdłuż tych linii, nasza blizna będzie bardziej elastyczna a czasami (zwłaszcza w przypadku twarzy) może ukryć się w zmarszczkach lub fałdach skóry. Wiadomo, że czasami nie da się tak przeprowadzić cięcia i aspekt medyczny przeważa nad wizualnym, jednak mam wrażenie, że często chirurdzy (nie mówię o plastycznych) traktują skórę dość “niedelikatnie” nie zastanawiając się za długo nad tym, że dla kogoś ta blizna może być później sporym problemem.

Rodzaje blizn

Zaczniemy od miłych rzeczy czyli blizn prawidłowych. Blizna taka jest jasna, miękka i nieprzerosła. Nie daje nam dolegliwości bólowych, nie ciągnie, nie swędzi i jest przyjemna w dotyku. Takich blizn jest na szczęście najwięcej, ale opisywanie ich to żadne wyzwanie dlatego dzisiaj chciałam się skupić na bliznach patologicznych. Należą do nich:

 

Blizny przerostowe

 

To blizna lekko podwyższona w stosunku do otaczającej skóry ale jednocześnie zawarta w granicach rany. Blizny przerostowe mogą być czerwone (przez pewien czas), swędzące czasami nawet bolesne. Patologiczne gojenie rany prowadzące do powstania blizny przerosłej jest wynikiem nadmiernego produkowania fibroblastów, syntezy kolagenu a także elastyny.

Gdy rana osiąga dojrzałość, cytokiny pozakomórkowe zmieniają się w celu zaprzestania dalszej syntezy i degradacji kolagenu. Czasami pewne czynniki genetyczne czy środowiskowe mogą zakłócić sygnał  STOP i kolagen nadal się wytwarza. Tak właśnie tworzy się blizna przerostowa.

blizna przerostowa
blizna przerostowa

Keloidy/Bliznowce

To podniesione blizny, które w przeciwieństwie do blizn przerosłych wychodzą poza granicę rany, rozchodząc się na zdrową skórę. Keloid to tkanka w której kolagen zapomniał przyhamować i produkuje się cały czas. Podobna sytuacja ma miejsce w bliznach przerosłych, jednak w przypadku bliznowców fibroblasty wciąż się rozmnażają, mimo że komórki skóry świeżej blizny są już na tyle silne, żeby zrównoważyć siłę rozciągania rany. Keloidy rozrastają się w przeróżny sposób na przykład te na mostku często mają kształt motyla, a te na płatkach uszu dają wrażenie spuchniętych dużych płatków. Badania wskazują, że tendencję do bliznowców mają Afrykanie i Azjaci (od 4,5 do nawet 16 % gojących się ran) oraz osoby w przedziale wiekowym 10-30 lat. Na pojawienie się keloidów narażone są kobiety w trakcie dojrzewania czy ciązy.

A tak poza tym to wiecie, że keloidy mamy tylko MY LUDZie? To dla nas unikalna cecha z którą nie rodzą się zwierzęta. Na dodatek mimo ogromu badań cała etiologia powstawania keloidów nie jest do końca znana.

keloid
keloid

Blizny Zanikowe

 

Często w trakcie gojenia zmian trądzikowych dochodzi do niewłaściwej produkcji i degradacji kolagenu, tworzy się tak zwana zapadlina w której “brakuje” tkanki.  Wynikiem tych patologii jest powstanie blizn zanikowych, które zazwyczaj mają kształt okrągły lub półokrągły. Trądzik nie jest jedyną przyczyną blizn zanikowych, mogą wystąpić także po przejściu ospy- z tych samych powodów czyli nieprawidłowości w samoleczeniu stanu zapalnego. Chciałabym tutaj nadmienić, że doraźna pomoc w trakcie trwającego trądziku jest bardzo ważna. Odpowiednią pielęgnacją możemy prawie całkowicie wyeliminować ryzyko powstania blizn zanikowych. Niestety do tej pory temat skutków przebytego trądziku spychany jest na margines, bo często bardziej istotne (z punktu widzenia dermatologa a czasami też pacjenta) jest szybkie pozbycie się trądziku.

blizna zanikowa
blizna zanikowa

Rozstępy

 

To rozległe blizny, w których doszło do uszkodzenia skóry właściwej i tkanek podskórnych, ale naskórek jest niezwiązany.

Najczęściej rozstępy pojawiają się w wyniku szybkiego wzrostu masy ciała ale także w wyniku zaburzeń funkcjonowania tkanki łącznej a także z powodu wahań hormonalnych czy długiego przyjmowania kortykoidów.

Powstanie rozstępów przechodzi przez kilka faz: pierwszą z nich jest (a jakże by inaczej) FAZA ZAPALNA, która trwa mniej więcej pół roku. To właśnie wtedy na naszej skórze pojawiają się czerwone/ sine pasma, wyglądające jakby nasza skóra po prostu popękała. Po kilku miesiącach rozstępy przechodzą w FAZĘ ZANIKOWĄ, podczas której bledną i przybierają właściwą formę – wklęsłych pasm skóry.

rozstępy
rozstępy

Chcę bardzo podziękować Wam za podzielenie się swoimi historiami (często niełatwymi) w związku z powstaniem/ leczeniem blizn. Na potrzebę pisania dwóch postów dotyczących blizn poprosiłam Was na Instagramie o podesłanie zdjęć swoich przypadków. Nie spodziewałam się dodstać tylu wiadomości i zrobiliście mi tym ogromną radość. W kolejnym poście dowiecie się wszystkiego o leczeniu blizn. Tymczasem nadal zachęcam Was do rozmowy 🙂

 

Mam nadzieje, że podoba Ci się u mnie na blogu 🙂 Oto kilka rzeczy, które możesz zrobić aby pomóc mi w jego rozwoju:

  • Daj znać o swojej obecności – skomentuj, powiedz czy Ci się podoba, daj mi znać o czym chcesz wiedzieć więcej a na pewno o tym napiszę.
  • Polub mój profil na Facebooku– będziesz ze mną na bieżąco.
  • Obserwuj mnie na Instagramie – tam zobaczysz mnie najczęściej.
  • Udostępnij mój post – dzięki temu mam szansę dotrzeć do większej ilości ludzi 🙂

Dziękuję Ci, Karolina

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *